dunne darmDe dunne darm is een zeer interessante onderwerp, waar relatief weinig over bekend is. Tegenwoordig is er steeds meer belangstelling voor de darmen. Er worden veel spannende ontdekkingen gedaan over de enorme invloed van de darmen op de gezondheid.

Bezoek ons op Facebook!

Welkom op dunnedarm.nl. Wij werken samen met darmklachten.nl om online ontlastingsonderzoek aan te bieden. Bij mensen met last van de darmen kan onderzoek van de ontlasting gebruikt worden om de oorzaak van de klachten aan te tonen. 

 Bezoek darmklachten.nl om verder te lezen.

Hoe groot is de dunne darm?

De dunne darm is ongeveer vijf tot zes meter lang, waarmee het de langste onderdeel is van de spijsverteringskanaal. De dikke darm is ‘slechts’ 1.5 meter lang.

dunne darm tennis veld

De dunne darm is in totaal zo groot als een tennisveld.

Hoewel de dunne darm langer is dan de dikke darm, heeft het een kleinere diameter (dit is uiteraard waarom het de ‘dunne’ darm heet). De dunne darm heeft een totale oppervlakte van 250 vierkante meter: hetzelfde als een tennis veld!

De dunne darm heeft zo veel oppervlakte dankzij de darmvlokken, die als een soort koraalrif nutriënten opvangen.

De darmvlokken zijn essentieel voor het goed functioneren van de dunne darm. Bij aandoeningen zoals coeliakie raakt de wand van de dunne darm beschadigd, waardoor de darmvlokken vervlakt raken. Hierdoor neemt het totale oppervlakte van de darm drastisch af, en kunnen nutriënten niet goed worden opgenomen. Dit heeft voedingstekorten tot gevolg, zelfs bij mensen die genoeg voeding binnen krijgen.

Het verteren van eten – de rol van de dunne darm

Veel voeding wordt in de dunne darm opgenomen. Vetten, eiwitten en zetmeel wordt allemaal in de maag en dunne darm opgenomen. Alleen vezels passeren onverteerd langs de dunne darm en komen in de dikke darm terecht, waar ze verteerd worden met behulp van de darmbacteriën die de darmflora opmaken.

twaalfvingerige-darm

De twaalfvingerige darm sluit de maag aan op de dunne darm. Voedsel komt uit de maag en wordt in de twaalfvingerige darm voorbereid voor de dunne darm.

Wanneer het eten verteerd genoeg is om de maag te verlaten, maakt een sluitspier aan het einde van de buik zich open om  kleine hoeveelheden voedsel de dunne darm in te spuiten. Dit eerste deel van de dunne darm heet de twaalfvingerige darm.

De alvleesklier scheidt vervolgens spijsvertering sappen uit via een tube die verbonden is met de twaalfvingerige darm. Deze vloeistof is rijk aan de enzymen die nodig zijn om vetten, eiwitten en koolhydraten af te breken. Het bevat ook natriumbicarbonaat. Natriumbicarbonaat neutraliseert de zuur uit de maag.

De galblaas perst gal uit in een kanaal in de twaalfvingerige darm. Gal helpt vetten in de voeding verder af te breken.

Opname van voedingsstoffen in de dunne darm:

 

dunne darm flora

De darmvlokken geven de dunne darm zoveel oppervlakte als een tennisveld!

Alle drie hoofdcategorieën voedingsstoffen – eiwitten, vetten en koolhydraten – komen niet verder dan de dunne darm. Eiwitten worden afgebroken tot kleine peptiden en aminozuren die in de dunne darm worden geabsorbeerd. Chemische afbraak van voedingsstoffen begint in de maag en verder in de dunne darm.

De nutriënten die in de dunne darm worden opgenomen worden via het slijmvlies van de dunne darm in het bloed opgenomen. Het slijmvlies van de dunne darm is bedekt met kleine darmvlokken. De darmvlokken heten ook ‘microvilli’. Dit zijn microscopisch kleine, vinger-achtige uitsteeksels, die het slijmvlies van de dunne darm een enorme oppervlakte geven voor opname van voedingsstoffen. De microvilli geven de binnenkant van de darm de schijn van fluweel.

Elke microvillus bevat een minuut bloed capillair. Wanneer voedingsstoffen worden opgenomen in een microvillus, komen ze in het bloed capillaire. Dit is hoe voedingsstoffen uit het voedsel in het bloed komen.

Bij mensen met coeliakie raken de microvilli beschadigd. Hierdoor kan voeding niet goed worden opgenomen. Dit kan tot ernstige complicaties leiden.

‘Onverteerbaar’ voedsel gaat over in de dikke darm:

Het wordt bijna altijd gesteld dat het merendeel van alle voedingsstoffen in het voedsel wordt opgenomen in de dunne darm. Dit niet helemaal waar. De dikke darm haalt ook veel nutriënten uit de voeding. Er zitten veel voedingsstoffen in plantenvezels. Deze vezels worden vaak beschouwd als ‘onverteerbaar’. Nieuwe studies hebben echter aangetoond dat de voedingsstoffen in plantenvezels wel verteerbaar zijn. Ze zijn niet direct verteerbaar voor de darmen, maar wel voor de darmflora. Het is echter wel nodig om over een gezonde darmflora te beschikken met de juiste darmbacterie. Mensen met een beschadigde darmflora moeten de darmflora herstellen middels dieet.

Tegen de tijd dat voedsel je dunne darm verlaat, zijn alle gemakkelijk verteerbare voedingsstoffen al in het bloedbaan terecht gekomen. Het enige dat overblijft is ‘onverteerbaar’ voedsel dat wordt doorgegeven van je dunne darm aan de dikke darm voor verdere verwerking. Wat overblijft is onverteerbaar voor mensen, maar niet voor bepaalde darmbacteriën. Bacteriën kunnen vezels omzetten in korte keten vetzuren, waar veel energie in zit. Ook komen veel vitaminen vrij.

Peristaltieke beweging van de dunne darm

peristaltieke beweging dunne darm

De peristaltieke bewegingen van de dunne darm duwen voedsel voort door de darmen.

Heb je je wel eens afgevraagd hoe voedsel via het spijsverteringssysteem door het lichaam reist? De darmen maken ritmische bewegingen om het voedsel in beweging te houden tijdens de vertering. Deze darmbewegingen voorkomen verstopping.

Het voedsel wordt voortdurend door de dunne darm voort geduwd terwijl het verteerd wordt. Het mechanisme dat voedsel voort duwt heet ‘peristaltiek’. Peristaltiek is een spierbeweging. De spierbeweging bestaat uit afwisselende golven van spiercontractie en spierontspanning. Deze ritmische spierbewegingen zorgen er voor dat voedsel langzaam door het spijsverteringskanaal wordt geperst.

Bij mensen met verstopping maken de darmen niet de optimale peristaltiek bewegingen. Zowel de dunne darm als de dikke darm maken gebruik van deze bewegingen.

Dunne darm parasieten en dunne darm bacteriën

Ongeveer een kwart van de mensen in Nederland zijn besmet met eencellige darmparasieten. Ongeveer 10% is besmet met een dunne darm parasiet. Mensen met gezonde darmen hebben soms helemaal geen last van de darmparasieten, maar bij mensen met chronische darmklachten komen de klachten vaak voor. Bezoek darmklachten.nl om hier meer over te lezen.

Dientamoeba fragilis en Blastocystis hominis komen het meest voor in de dikke darm. Giardia lamblia komt in de dunne darm voor. Giardia is de enige darmparasiet die in de dunne darm problemen kan veroorzaken. Symptomen van besmetting met darmparasieten zijn een opgezette buik en wisselende ontlastingspatronen. Overige symptomen zijn verstopping, jeuk, gewrichtsklachten, vermoeidheid en haaruitval buikpijn en huiduitslag, bloedarmoede en groeiachterstand bij kinderen.

Dunne darm bacteriën

De darmflora omvat ruim 1 kg gunstige bacteriën, die een belangrijke rol spelen in de darmen. Deze gunstige bacteriën maken een soort natuurlijke antibiotica die schadelijke darmbacteriën helpen afremmen. De gunstige darmbacteriën omvatten meer dan 500 verschillende bacteriesoorten en vormen een beschermende laag. Zij produceren vitaminen K en B12 en calorierijke vetzuren waarmee de darm zich voedt.

De meeste darmbacteriën verdragen geen zuurstof (ze zijn anaëroob). Bifidobacteriën, die een vijftigtal soorten kent en in aantallen van een miljard per gram ontlasting voorkomen, hebben weinig invloed op het immuunsysteem. Dit in tegenstelling tot Bacteroïden en Clostridia soorten die ook pathogene varianten kennen. Van de aërobe flora spelen Enterbacteriacaeae een grote rol. De grootse groep wordt gevormd door E.coli, maar ook Klebsiella, Salmonella, Shigella en Proteus spp. behoren tot deze familie en zijn vaak in lage aantallen aanwezig. Zij kunnen infectie tot gevolg hebben, maar hun aanwezigheid houdt het immuunsysteem juist alert.

Een eenzijdige dieet en dunne darm klachten

Tegenwoordig veel mensen ongezonde eetgewoonten zonder het te weten. Moderne landbouw technieken leveren een hoge voedselproductie op. Deze systemen produceren helaas voornamelijk veel enkelvoudige koolhydraten zoals zetmeel en suiker. Dit levert een bepaalde mate van voedselzekerheid op, maar het gebeurt ten koste van de nodige variatie in het dieet. Voedselzekerheid zoals we het kennen betekent eenzijdigheid van het dieet. Een eenzijdige dieet kan voedselintolerantie veroorzaken.

De oermens at veel dingen uit de natuur. Er werd heel veel bladgroen gegeten. Maar er werd ook boombast, mos soorten en wortelstokken gegeten. Er werden ook veel eetbare paddenstoelen gegeten en zelfs veel insecten. Al deze dingen zijn rijk aan essentiële en onmisbare voedingsstoffen. Vandaag bestaat het dieet grotendeels uit zetmeel en suiker rijke producten. Dit heeft veel nadelige gevolgen. Voeding heeft zelfs een effect op de genen, en een belangrijk effect op de dunne darm.

Het westerse dieet resulteert vaak in ziekte en overgewicht.

Veel mensen met te veel buikvet hebben lijden aan insuline resistentie. Zij hebben veel te hoge insulinespiegels. Dit is een begin stadium van diabetes II. Door bloed-insulinespiegels te bepalen kan men deze aandoening vaststellen, maar niet door middel van een meting van bloedsuikers. Hoge bloedsuikerwaarden zijn pas een latere stadium complicatie van diabetes.

Overgewicht en insulineresistentie zijn twee van de belangrijkste medische problemen die de westerse mens heeft. Buikvet is niet alleen onaantrekkelijk, maar ook het kan ook gevaarlijk zijn. Buikvet produceert ontstekingsfactoren zoals TNF-α . Deze ontstekingsfactoren circuleren rond in het bloed en daarbij tasten ze de bloedvaten en gewrichten aan. Ook maag-darminfecties gaan gepaard met de toename van bepaalde ontstekingsfactoren. Bijvoorbeeld een infectie met Helicobacter pylori kan op lange termijn de kans op vaatziekten doen toenemen. Zo ontstaat een wisselwerking tussen voedsel en infectie. Een zetmeelrijke dieet kan overgewicht veroorzaken en verlaagt ook de weerstand van slijmvliezen. Insulinespiegels die te hoog zijn stimuleren de groei en hechting aan de celwand van schadelijke organismen zoals schimmels, parasieten en ook kankercellen. Dit is een van de oorzaken van dunne darm kanker en dunne darm ontsteking.

Nederlanders die twee maal per dag boterhammen eten krijgen een ongunstig effect. Tarwe bevat maar liefst 65% glucose. Bovendien stimuleren gluten de aanmaak van TNF-α.

Koolhydraatarm dieet vs. essentiële suikers

Het vermijden van koolhydraten wordt een steeds populairder concept. Zelfs bakkers bieden tegenwoordig koolhydraatarm brood in de winkel aan. Zetmeel is ongezond. Het bestaat gewoon 100% uit glucose. Het heeft verder geen voedingswaarde en kan bijdragen tot overgewicht. In één heel ons bladgroen zit slechts één gram glcose. Brood moet door groenten vervangen worden.Er zit niets anders op.

Er wordt vaak ongenuanceerd gesproken over koolhydraten. Er zijn meerdere soorten koolhydraten. Gunstige en zelfs genezende koolhydraten bestaan ook. Koolhydraten omvatten veel voedsel soorten: veel vezels behoren tot de categorie koolhydraten. Ook zeven andere essentiële suikers zijn gezonde koolhydraten, die in beperkte mate door het lichaam zelf gemaakt kunnen worden. Het is echter veel gezonder om het uit voeding te halen. Essentiële suikers zijn van belang voor zowel de dikke en de dunne darm.

Introductie Informatie over Coeliakie

Coeliakie is een aandoening van de dunne darm en is een van de oorzaken van darmklachten zoals chronische diarree en verstopping van de darmen. Coeliakie kan leiden tot verschillende complicaties, zoals bloedarmoede, gewichtsverlies en chronische vermoeidheid.

Men schat dat in Nederland ongeveer 1 op de 100 mensen aan coeliakie lijdt, maar het is onmogelijk in te schatten hoeveel gevallen nog ontdekt moeten worden: waarschijnlijk nog veel meer. Het wordt geschat dat slechts 1 op 10 gevallen wordt gediagnosticeerd. Mensen met coeliakie lopen helaas vaak jaren rond met chronische (darm)klachten. Gluten komen voor in veel graansoorten: tarwe, rogge, gerst, spelt en kamut. Vooral tarwe(bloem) wordt toegevoegd aan allerlei producten, soms waar je het niet zou verwachten. Daarom wordt iemand met coeliakie vereist om erg goed op te letten wat er gegeten wordt.

In Nederland ligt de bewustzijn over coeliakie laag. Vergeleken met andere Artsen stellen vaak de verlegenheidsdiagnose PDS (prikkelbare darm syndroom) bij mensen met chronische darmklachten, omdat ze niet op het idee komen te testen op afwijkende reacties van het lichaam op gluten. In veel gevallen is er sprake van een zetmeel intolerantie, tarweallergie, gluten intolerantie – en in zeldzamere gevallen – coeliakie. Waneer de arts niet op het idee komt te testen voor coeliakie, moeten mensen met klachten zelf op zoek gaan naar oplossingen. Het is aangeraden om zo veel mogelijk reguliere onderzoeken uit te laten voeren.

De darmen hebben veel invloed op onze emoties: hormonen zoals serotonine worden in de darmen aangemaakt. Dus bij darmaandoeningen kunnen de emoties verstoord raken, en lijken de klachten psychologische aard te hebben. Met coeliakie lijkt er ook sprake te zijn van humeurigheid en een gevoel van malaise. Mensen met coeliakie worden daarom ten onrechte vaak aangesproken alsof ze psychologische steun nodig hebben, terwijl ze eigenlijk aan een ziekte lijden. Minimaal 60% van de gevallen van coeliakie is nog niet ontdekt, maar men spreekt van het topje van de ijsberg.

Wat is Coeliakie?

Coeliakie is een aandoening waarbij het lichaam reageert op gluten, een eiwit dat voorkomt in rogge, gerst, tarwe, en duizenden producten die worden gemaakt met deze granen. Het immuunsysteem van mensen met coeliakie reageert op gluten en veroorzaakt daarbij schade aan de darm. Het komt vrij vaak voor, maar de meeste gevallen zijn nog niet ontdekt.

Coeliakie.net biedt informatie en advies over de ziekte, over het vinden van een geschikte dieet en het vinden van de juiste onderzoek. Het is belangrijk om te bepalen of er werkelijk sprake is van coeliakie. Coeliakie is namelijk niet te verwarren met gluten intolerantie of tarwe allergie. Een gluten intolerantie is veel milder dan een gluten allergie, en een tarwe allergie is een allergie voor een andere stof, niet gluten.

Coeliakie Symptomen

De symptomen van coeliakie kunnen variëren van licht (zelfs onopgemerkt) tot ernstig. Sommige mensen merken geen symptomen, toch raken de darmen beschadigd door de ziekte. Coeliakie wordt soms verkeerd gediagnosticeerd als prikkelbare darm syndroom, ziekte van Crohn of maagzweren. Maag-darm symptomen bij Coeliakie kunnen zijn:

  • opgezette buik, opgeblazen gevoel en buikpijn
  • diarree
  • braken
  • constipatie
  • stinkende ontlasting

Wat doet coeliakie met het lichaam?

Het wordt gedacht door sommigen dat dat bij mensen met coeliakie, het de gluten die het slijmvlies van de dunne darm beschadigen, waardoor de darm voedingsstoffen niet goed kan opnemen. Dit is een complete misvatting: gluten zijn slechts onschuldige eiwitten. Vandaar dat niet iedereen er last van heeft. Coeliakie is een allergie: gluten zijn niet ‘slecht’. Maar gluten worden wel door veel mensen teveel gegeten, waardoor het waarschijnlijk is dat ze er uiteindelijk klachten van ontwikkelen.

Bij mensen met coeliakie is het juist de menselijke lichaam die de fout in gaat: het lichaam vergist zich, en denkt dat de gluten gevaarlijk zijn. Vervolgens probeert het immuunsysteem het lichaam te verdedigen. Dit veroorzaakt allerlei symptomen die ook voorkomen waneer het immuunsysteem ons verdedigd tegen echte gevaren: klachten als diarree, verstopping en buikpijn.

Coeliakie kan bovendien leiden tot tekorten aan allerlei voedingsstoffen, waardoor gewichtsverlies optreedt en soms zelfs ondervoeding. De opname van vitamines (vooral vit. D) en mineralen als ijzer en calcium (kalk). Tekorten aan calcium en vitamine D kunnen osteoporose (bot-ontkalking) veroorzaken, waardoor op den duur spontane botbreuken kunnen optreden. I

Jzergebrek leidt in sommige gevallen tot bloedarmoede, wat tot uiting komt in vermoeidheid en futloosheid (dit komt ook overeen met de vaak verkeerd gestelde diagnose, dat mensen met coeliakie aan mentale klachten zouden leiden. Het tekort aan essentiële voedingsopname door coeliakie kan bij kinderen leiden tot groeistoornissen.

Medische informatie over coeliakie:

Coeliakie bij vrouwen

Vrouwen hebben meer klachten wanneer zij een coeliakie hebben dan mannen. Glutenallergie komt vaker voor bij vrouwen: de vrouw/man ratio is 2:1. Mogelijk is deze verhouding niet correct en wordt bij mannen coeliakie vaker over het hoofd gezien. Daar vrouwen eerder klachten hebben van de buik en vaker bloedarmoede hebben zal er bij hen eerder naar een coeliakie worden gezocht.

Huidklachten door gluten zag men vaker bij mannen (11).

Glutenallergie is een ernstige ziekte, daarom is het van belang dat deze zo intensief mogelijk wordt opgespoord. Eiwittekort, ijzergebrek en verlies van vitaminen en mineralen veroorzaken tal van klachten.

Vitamine B6 gebrek kan ernstige gevolgen hebben, zoals een verminderde schildklierfunctie en depressiviteit (12). Ook reuma hangt samen met een B6 tekort (13). Foliumzuur en B12 tekorten kunnen een verhoogd homocysteine veroorzaken en daardoor een toename van hart en vaatziekten. Glutenallergie verhoogt de kans op het ontstaan van osteoporose en van trombose.

Complicaties zijn: atopie, auto-immuunthyroiditits en hepatitis, reuma, sacroidosis, pericarditis en neurologische aandoeningen.

Huidklachten bij coeliakie:

Coeliakie gaat vaak samen met huidklachten: dermatitis herpetiformis, een jeukende huiduitslag die vooral aan de strekzijde van de elleboog en knie voorkomt en billen voorkomt. De huidaandoening komt ook vaak voor zonder darmklachten. In een enkel geval kan glutenallergie psoriasis of erythema nodosum veroorzaken (29). Het atopisch eczeem kan worden veroorzaakt door een tarweallergie.

Dermatitis herpetiformis:

Dermatitis herpetiformis werd door Duhring beschreven in 1884. Zelfs in 2004 stond nog niet met zekerheid vast dat Dermatitis herpetiformis (30) door gluten wordt veroorzaakt. Het is nu wel algemeen aangenomen dat deze huidklachten door gluten worden veroorzaakt bij mensen met coeliakie. Epidermaal transglutaminase komt voor in de normale huid. Serum IgA anti epidermaal transglutaminase wordt aangetroffen in dermatitis herpetiformis patiënten. De transglutaminases (31) die men aantreft bij coeliakie en deze dermatitis zijn niet identiek, maar komen sterk overeen.

Daar de klachten verdwijnen of verminderen door een glutenvrij dieet, is het vrij zeker dat dit een vorm van glutenallergie is.

Psoriasis

Een bepaling van IgA antilichamen tegen gliadine in psoriasis patiënten liet zien dat deze hoger zijn dan bij de referentie groep (32).

Problemen bij inspanning:

Er zijn mensen die tijdens sport en lichamelijke inspanning jeuk en huiduitslag krijgen. Er zijn zelf personen die flauwvallen of in een anafylactische shock raakten. (36). Bij deze personen vond men bij allen een toename van een nieuwe gliadine. De respons op deze omega-5 gliadine gamma, zet mastcellen aan tot het vrijgeven van histamine. Bij 91 procent was een huid test op rogge en gerst, dus een duidelijke kruisreactie met tarwe.

Bij een controle groep van patiënten met jeuk en coeliakie werden er geen IgE antilichamen tegen de nieuwe gamma gliadine gevonden.

Verborgen, Stille coeliakie

De meeste glutenallergieën blijven verborgen. Het is de vraag of dit altijd het geval was of dat men nu mogelijk een nieuwe variant ziet, een stille coeliakie zonder duidelijk klinische tekenen, waarbij wel antistoffen tegen gluten worden gevormd (42, 49)). Het betreft hier patiënten die geen darmklachten hebben, maar neurologische ziektebeelden, gewrichtsklachten, longziekten en hoofdpijn of tal van andere ziekten. Alleen screening kan de omvang van deze allergieën beeld brengen.

Screening.

Is het noodzakelijk de hele bevolking te screenen op gluten? Dat is een vraag die door wetenschappers nog niet is beantwoord. Men kan zich afvragen of een persoon die geen klachten heeft maar wel antistoffen tegen gluten vormt een verhoogd risico heeft op kanker, en neurologische ziekten. Een darmbiopsie is niet zonder risico, maar het is vooral de vraag of personen die positief testen op antilichamen, en geen klachten hebben, wel levenslang een glutenvrij dieet zouden moeten (en willen) volgen. Men zou op die manier grote bevolkingsgroepen belasten met een diagnose en een therapie die mogelijk meer nadelen dan voordelen op levert.

Massa screening is volgens Collins (45) wenselijk bij personen met: onvruchtbaarheid (15%) neurologische aandoeningen, epilepsie, leverdegeneratie, bloedarmoede en iedereen met een familielid met een coeliakie.

Neurologische klachten

Coeliakie manifesteert zich niet alleen in de darm, de ziekte gaat gepaard met neurologische problemen, Luostarinen (43) vond bij 23% van de coeliakie patiënten neuropathie en bij 8% aan spierzwakte. Zelnik (5) geeft aan dat 51.4% van de coeliakie patiënten neurologische problemen ontwikkeld: spierzwakte (1%), dyslexie, leerproblemen of ADHD (31%), migraine of hoofdpijn (27%), geheugen verlies en dementie (20%).  Vooral mensen bij wie de diagnose pas laat is gesteld, treedt meer schade op.

Perifere zenuwaandoeningen (neuropathie) is de 2de meest voorkomende klacht van glutenallergie. Screening van mensen met zenuwaandoeningen in armen of benen waarbij geen oorzaak was gevonden, had voor 40% een gluten allergie (7).

Bij 143 personen die evenwichtsstoringen hadden door afwijkingen van de kleine hersenen hadden 41% antigliadine circuleren in het bloed. Hoewel deze ziekte, ataxie, zich vaak langzaam ontwikkelt, kan de ziekte ook snel verlopen (44).

Collin bestudeerde patiënten met neurologische aandoeningen van onbekende oorzaak en vonden bij 57% antistoffen tegen gluten in het bloed. Mensen met bekende neurologische aandoeningen hadden slechts voor 5% antigluten stoffen circuleren (45).

Gedrag

Klachten van depressiviteit komen bij 31% van de coeliakie patiënten voor ( 7% bij andere) en gedragsstoornissen bij 28% (versus 3%)(52).

Een deel van de klachten kan voortkomen (53) door de zware belasting die de ziekte met zich meebrengt,  dr. Fera is van mening dat vooral jongeren sociale problemen ondervinden en het moeilijk vinden de het dieet vol te houden.

Deze bevinding wordt tegen gesproken door onderzoek dat aantoont dat vooral vrouwen die pas na hun 20ste jaar de diagnose hebben gekregen het sociaal moeilijker hebben; 83% van de coeliakie patiënten die voor deze leeftijd de diagnose kregen, bleken zich juist goed tot zeer goed te voelen (54).

Ook het Zweedse onderzoek tonde aan dat behandelde kinderen zich goed voelden. Van de 47 kinderen die deel namen aan de studie hield 87% zich aan het dieet en waren even gezond als de controle kinderen.(55)

Het is veilig aan te nemen dat de coeliakie voor het grootset deel verantwoordelijk is voor de depressieve klachten.

Overige aandoeningen en Coeliakie

Schildklier klachten en Coeliakie

Schildklier klachten komen vaker voor bij mensen met Coeliakie dan bij anderen. Coeliakie veroorzaakt relatief vaak een te trage schildklierfunctie, een auto-immuun hypothyreoïdie.

Mogelijk speelt een vitamine B6 gebrek een rol, ook is het mogelijk dat een lage schildklierfunctie een rol speelt in bij Coeliakie.

Coeliakie is als auto-immuun ziekte gerelateerd aan Graves hyperthyroïdie. Van de 111 patiënten met Graves hadden 14%, antilichamen tegen gluten in het bloed.

Van de coeliakie patiënten hebben 4.5% Graves en in 0.9% bij de controles.

Type I diabetes en Coeliakie

Diabetes I is net als Sjogren en levercirrose een auto-immuun ziekte die vaker voorkomt bij personen met Coeliakie.

Coeliakie patiënten hebben voor 3.2% diabetes I. Diabetes komt vaker voor bij familieleden met Coeliakie. (Schildkier problemen komen bij een tiende voor bij diabetische kinderen).

Onderzoek bij een grote groep type I diabetes patiënten toonde aan dat 8.4 % coeliakie had.

Zwangerschap, (on)vruchtbaarheid en Coeliakie

Onderzoek in 2002 in Italië gaf aan dat van de 70 vrouwen er 1 Coeliakie had. In Ierland had 1.6% van de zwangere vrouwen Coeliakie. Zij kwamen later in de puberteit en eerder in de menopauze. 38.8% van de vrouwen met Coeliakie bleek helemaal geen menstruatie te hebben. Van de onvruchtbare vrouwen bij wie geen aandoening werd gevonden bleek dat in 1 op de 13 gevallen de oorzaak Coeliakie was.

De helft van de vrouwen met een onbehandelde Coeliakie krijgt een miskraam of ervaart complicaties tijdens de zwangerschap. In bijna alle gevallen zijn deze problemen verholpen in 6 tot 12 maanden met een streng Coeliakie dieet.

Foliumzuur gebrek verhoogt het risico op neurologische afwijkingen bij de baby.

Baby’s van coeliakie moeders hebben een lager geboorte gewicht. Een Deens onderzoek toonde aan dat van een groep van 127 moeders met coeliakie hun kinderen gemiddeld geboortegewicht hadden dat 238 gram lager was dan de kinderen van gezonde moeders(63).

Crohn´s
Recente literatuur geeft aan dat er een relatie is tussen coeliakie en de ziekte van Crohn. Bij 27  patiënten met de ziekte van Crohn werd op antigliadine, anti-endomysium en anti-transglutaminase antilichamen getest: bij 9 personen was dit positief. Een derde had dus een glutenallergie!

Hoofdpijn:

Er zijn verschillende vormen van chronische hoofdpijn. De bekendste zijn migraine, aangezichtspijn, clusterhoofdpijn en spanningshoofdpijn. Nu komt chronische hoofdpijn tamelijk veel voor; 15% van de Nederlandse bevolking heeft in ieder geval 1 maal per week hoofdpijn (67).

Zelnik bestudeerde een groep coeliakie patiënten en het bleek dat 28% hoofdpijn had. Patiënten met hoofdpijn en migraine knapte aanzienlijk op van een glutenvrij dieet. Herrero vond bij een grote groep van patiënten zelfs bij 40 % van hen hoofdpijn, waarvan 18.6 % migraine (66). Wanner men vrouwen en mannen vergelijkt betreffende hoofdpijnklachten zien wij bij coeliakie patiënten dat vrouwen twee maal zo vaak hoofdpijn hebben dan mannen, terwijl het in een controle groep 4 maal zo hoog ligt.

De coeliakie patiënt heeft dus vaak hoofdpijn, maar dat betekent niet dat hoofdpijn zeer vaak door coeliakie wordt veroorzaakt. Men (68) vond bij 4.4% van de migraine patiënten coeliakie.

 

Osteoporose.
Serologische testen bij 89 vrouwen, die nog niet in de overgang waren, met botontkalking, osteoporose, lieten zien 17 personen een glutenallergie had (69).

Bot specifieke alkalische fosfatase is een bruikbare maat voor het mineraalgehalte van het bot. Wanneer men de botopbouw bij kinderen met coeliakie bestudeert, bleek dit beduidend lager te zijn dan bij gezonde kinderen (70)

Het risico op botfracturen bij coeliakie patiënten bleek toegenomen met 13% ten opzichte van controles, er was slechts een klein verschil tussen mannen en vrouwen en niet significant (70).

Homocysteine

Coeliakie veroorzaakt bij 37% een foliumzuur tekort (Hallard) en 20% een B12 deficiëntie hierdoor ontstaat een stijging van het serum homocysteine gehalte. Verhoogt serum homocysteine veroorzaakt een risico op hart en vaatziekte en ook op trombose en ontstaat beschadiging van de wand van de slagaderen. Een ander factor is een mutatie van het methylenetetrahydrofolate reductase gen dat kan ontstaan door ontstekingen van de darm(71).

Coll (72) bestudeerde 24 patiënten met een verhoogd homocysteine, 23 hadden het gemuteerde gen. Zij hadden allen een gastritis, 2 personen coeliakie 1 had de ziekte van Crohn en 1 persoon colitis.


Kanker

Hoewel 13 % van de adenocarcinomas van de dunne darm ontstaan, samen hangen met een glutenallergie is de relatie met andere soorten kanker laag (73).

Adenocarcinomen komen ook voor in de slokdarm en de keel.

Bortstkanker komt niet vaker voor bij patiënten met een glutenallergie (75).
Lymfoma 
Dunne darm tumoren zijn als groep zeer zeldzaam. De meeste lymfomen gaan niet uit van de dunne darm. T-cell lymfoma is een zeldzame vorm van T-cell non-Hodgkin lymfoma van de dunne darm dat specifiek is gerelateerd aan coeliakie. (74)
Deze tumoren zijn zeldzaam en een onopgemerkte coeliakie vormt een klein risico: van de 653 patiënten met lymfoma hadden slechts 6 coeliakie.

Wel is er een (matige) relatie tussen B cell non-Hodgkin lymphoma in de darm of erbuiten en coeliakie. (76) Anderen vinden deze relatie niet (75).

Maag-darm complicaties:

Aneurisma

Van alle aneurisma´s van het buikgebied hangt 4% samen met coeliakie. De meeste aneurisma´s zullen onopgemerkt blijven, het grotse deel wordt pas opgemerkt wanneer he aneurisma barst.

Dor nieuwe methoden kan een aneurisma nu tijdig worden opgespoord (77).

Maag

Patiënten met een reflux van de maag en een ontsteking van de slokdarm hebben niet vaker een gluten allergie. Wel is het zo dat personen met een glutenallergie en een reflux van hun klachten worden verlost nadat de gluten uit het dieet zijn verwijderd (78).

Ischemie van de darm

De doorbloeding van de darm kan afnemen bij coeliakie (79).

Coeliakie de grote imitator (80):

  • Gastrointestinale klachten
  • Leverziekten
  • Aften of zweren in de mond
  • Spastische darm
  • Maag ontsteking
  • Ulcerative jejunitis
  • Neurologisch
  • Periphere neuropathie
  • Epilepsie
  • Ataxie
  • Spierpijn (ME)
  • Psychiatrie
  • Depressiviteit
  • Schizofrenie
  • Endocriene
  • Type I  diabetes 1-2%
  • Onvruchtbaarheid
  • Herhaalde spontane abortus
  • Schildklierziekten
  • Ziekte van Addison
  • Nierafwijkingen
  • Bloedaandoeningen
  • Anemie (iron, folate and vitamin B   deficiency)
  • Bloedplaatjes, door een vitamine K deficiëntie
  • IgA deficiëntie
  • Mild te klein
  • T-cell lymphoma
  • Bewegingsapparaat
  • Botafwijkingen
  • Botontkalking
  • Arthritis
  • Huidziekten
  • Dermatitis herpetiformis
  • Psoriasis
  • Bruine pigmanet vlekken in de mond
  • Gebit
  • Afwijkingen glauur
  • Genetisch
  • Down syndroom  (4-5 % (poland)
  • Hart en vaten, verhoogd homocysteine
  • Kaalheid: Alopecia areata
  • Sjögren’s syndroom
  • Kanker
  • Kanker van keel of slokdarm
  • Adenocarcinoom dunne darm

Coeliakie symptomen

Coeliakie is een auto-immuun ziekte waarbij het lichaam zichzelf aanvalt wanneer gluten wordt gegeten. Coeliakie kan een groot aantal symptomen veroorzaken. Hoe langer iemand met coeliakie gluten blijft eten, hoe meer de symptomen kunnen blijven opstapelen. De reden hiervoor is dat coeliakie de darmvlokken van de dunne darm beschadigd. De dunne darm vlokken nemen nutriënten op uit de voeding. Wanneer de darmvlokken beschadigd en vervlakt raken, neemt de totale oppervlakte van de dunne darm af. Met een beschadigd en verkleinde dunne darm wordt voeding niet goed opgenomen, en ontstaan tekorten aan belangrijke voedingsstoffen.

 

De primaire symptoom van coeliakie is schade aan (de vlokken van) de dunne darm. De schade aan de darm veroorzaakt op zijn beurt een groot verscheidenheid aan symptomen. Coeliakie symptomen hebben vaak te maken met tekorten aan nutriënten. Na verloop van tijd kunnen voedingstekorten ernstige coeliakie symptomen veroorzaken zoals hersen degeneratie en bot ontkalking.

Coeliakie symptomen

Algemene coeliakie symptomen:

Coeliakie symptomen zijn meestal niet typische van één aandoening. De meeste mensen met coeliakie ervaren algemene klachten zoals:

Soms hebben mensen met coeliakie helemaal geen darmklachten symptomen. Coeliakie symptomen kunnen veel lijken op de symptomen van andere aandoeningen, zoals prikkelbare darm syndroom, maagzweren, ziekte van Crohn, parasitaire infecties en anemie.

Coeliakie symptomen kunnen ook minder voor de hand liggend zijn, zoals:

  • Prikkelbaarheid of depressie
  • Bloedarmoede
  • Gewrichtspijn
  • Spierkrampen
  • Huiduitslag
  • Zweertjes in de mond
  • Tand-en botaandoeningen (zoals osteoporose)
  • Tintelingen in de benen en voeten (neuropathie)
  • Algemene zwakte en vermoeidheidGroeiachterstand (bij kinderen)

Darmklachten en coeliakie symptomen

Coeliakie kan de darmvlokken en darmflorabeschadigen. Hierdoor kunnen voedingsmiddelen niet meer goed worden opgenomen. Sommige indicaties van slechte opname van voedingsstoffen kunnen veroorzaakt worden door coeliakie. Indiret zijn dit dus ook coeliakie symptomen.

  • Gewichtsverlies
  • Diarree
  • Buikkrampen, gas en een opgeblazen gevoel
  • Stinkende of grijsachtig ontlasting die kunnen worden vettige of olie-achtige

Overige aandoeningen veroorzaakt door gluten:

Dermatitis herpetiformis is een jeukende, blaarvormende huidaandoening die ook te maken heeft met glutenintolerantie. De huid uitslag komt meestal voor op de rug, de hoofdhuid en billen. Dermatitis herpetiformis veroorzaakt veranderingen in het slijmvlies van de dunne darm, vergelijkbaar met coeliakie. Echter komt bij Dermatitis herpetiformis geen merkbare darmklachten symptomen. Deze ziekte wordt behandeld met een gluten-vrij dieet, naast medicatie om de huiduitslag te beperken.

Oorzaak van coeliakie symptomen

De oorzaak van coeliakie symptomen is een reactie van het immuunsysteem op gluten. Bij mensen met coeliakie verwart het lichaam gliadine – een onderdeel van de gluten eiwit – voor een bacterie. Het lichaam probeert de ‘bacterie’ aan te vallen, door onder andere antilichamen aan te maken. De pogingen van lichaam om de gluten aan te vallen veroorzaakt shade aan het lichaam. Indien het lichaam jarenlang de strijd voert met gluten kan de schade flink oplopen. Hierdoor kunnen allerlei gezondheidsproblemen zich ontwikkelen. Hierdoor kan coeliakie symptomen veroorzaken die behoorlijk uiteenlopen.

Waarom kunnen sommige mensen wel tegen gluten en anderen niet?

Het is niet duidelijk wat de onderliggende oorzaak is van coeliakie. Artsen weten dat er iets gebeurt met het lichaam van mensen met coeliakie, waardoor het immuunsysteem over-reageert op gluten in de voeding. Maar wat de oorzaak precies is – waarom het immuunsysteem van sommige mensen gliadine verwart met een bacterie – is vooralsnog onbekend.

Normaal gesproken wordt je dunne darm bekleed met kleine, haar-achtige vlokken genoemd villi. De darmvlokken lijken op een pluche tapijt, maar dan op microscopische schaal. Villi werken om vitaminen, mineralen en andere voedingsstoffen uit het voedsel te halen dat u eet. Coeliakie leidt tot schade aan de villi. Zonder gezonde villi, begint de binnenkant van de dunne darm minder op een ‘pluche tapijt’ te lijken en meer op een ‘tegelvloer’. De darm wordt afgevlakt, waardoor de totale opervlakte flink afneemt. De darmflokjes zijn wat de dunne darm zoveel oppervlakte geeft. Wanneer ze aflakken is de verlies aan darmoppervlakte enorm. Het lichaam is zo niet in staat om alle voedingsstoffen die nodig zijn voor de gezondheid en de groei op te vangen. In plaats van voeding op te nemen worden voedingsstoffen zoals vet, eiwit, vitaminen en mineralen uitgescheiden met de ontlasting.

Hoewel de precieze oorzaak van coeliakie is niet bekend, hebben artsen ontdekt dat het vaak in de familie zit. Als iemand in uw familie gediagnosticeerd is met coeliakie, hebt u mogelijk een verhoogd risico op de ziekte. Onderzoekers hebben ontdekt dat sommige genmutaties het risico op coeliakie lijken te vergroten, maar het hebben van die genmutaties betekent niet dat u er zeker van bent om coeliakie te hebben. Andere risicofactoren spelen een rol  in de vraag of u coeliakie zult ontwikkelen.

Wanneer moet u een arts raadplegen over coeliakie symptomen?

Maak een afspraak met uw arts als u coeliakie symptomen ervaart en zich zorgen aan het maken bent. Als iemand in uw familie coeliakie heeft, raadpleeg uw arts over uw persoonlijk risico op de ziekte. Uw arts kan testen aanbevelen, omdat coeliakie de neiging heeft om vaker voor te komen binnen gezinnen.

Raadpleeg een ook arts voor een kind dat bleek en prikkelbaar is, niet wil groeien, een dikke buik heeft en stinkende ontlasting. Andere problemen kunnen dezelfde symptomen veroorzaken, dus bespreek alles met de arts van uw kind voordat u een gluten-vrij dieet probeert.